Trawnik

Pielęgnacja młodego trawnika

Trawnik siany powinien być zraszany metodą kropelkową, drobno kropliście – często, ale krótko, aby zwilżyć powierzchnię gleby nie wymywając nasion traw. Niezbędne jest zapewnienie odpowiedniej wilgotności podłoża do momentu wschodu traw, a także nawożenie w roku siewu nawozem wolno działającym, zawierającym skoncentrowane składniki pokarmowe uwalniane powoli do gleby, gwarantując działanie przez cały okres wegetacji. 

Pierwsze koszenie powinno odbyć się kiedy trawnik osiągnie wysokość ok. 8 cm redukując wysokość maksymalnie o połowę, do 4cm. Koszenie nie może odbywać się kiedy murawa jest mokra, a także w trakcie bardzo silnego nasłonecznienia. Koszenie młodej trawy należy wykonywać kosiarką o bardzo dobrze naostrzonych nożach, aby nie wyrywały one młodych źdźbeł, a skoszoną trawę delikatnie wygrabiać.

Ostatnie koszenie młodego trawnika przeprowadzane powinno być w zależności od pogody, 

na przełomie października i listopada, na wysokość 3cm.

Koszenie

Jedną z najważniejszych cech decydujących o wysokiej wartości estetycznej trawnika jest jego gładkość. Uzyskać ją można zarówno dzięki starannemu wymodelowaniu powierzchni podczas zakładania trawnika oraz prawidłowemu jego koszeniu.  Należy ono do podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych i jest jednocześnie najważniejszym z nich.

W normalnych warunkach trawnik powinien być koszony 2 razy w tygodniu, 

natomiast w trakcie długotrwałej suszy raz w tygodniu.

Noże kosiarki muszą być ostre, gdyż tępe powodują pozostawianie strzępek na końcach traw, które żółkną, powodując niezdrowy wygląd powierzchni całego trawnika. W takiej sytuacji powierzchnia trawnika nigdy nie będzie soczyście zielona.

Prawidłowa wysokość koszenia trawników dekoracyjnych wynosi 2,5-3cm, natomiast rekreacyjnych 3-3,5cm. Koszenie na wyższych ustawieniach kosiarki, powyżej 4cm, spowoduje, że szlachetne gatunki traw będą wypierane przez bardziej pospolite, o szerszych i mniej ozdobnych źdźbłach. Natomiast zbyt niskie koszenie spowoduje przesuszenie, osłabienie wzrostu i w rezultacie przerzedzenie powierzchni trawnika. Najlepsze efekty przynosi koszenie na krzyż.

Trawnika okresowo zaniedbanego i dawno nie koszonego nie wolno kosić radykalnie 

do pożądanej wysokości, lecz codziennie, etapowo o 1/3 wysokości, coraz niżej. 

Wysokość koszenia nigdy nie powinna przekraczać połowy wysokości traw. 

Jednokrotna i radykalna redukcja spowoduje zniszczenie trawnika.

Koszenie powinno odbywać się w pochmurne, ale bezdeszczowe dni, 

a w okresie słonecznym o odpowiedniej porze dnia – rano bądź wieczorem. 

Co równie ważne źdźbła traw muszą być suche, 

dzięki czemu zapobiega się ryzyku porażenia traw chorobami grzybowymi.

Podlewanie

Trawnik powinien być podlewany 1-2 razy w tygodniu, ale obficie w dawce  5-10 l na m², 

gdzie woda przenika na głębokość do 10 cm. Złą praktyką jest codzienne i skąpe zraszanie powierzchni, gdyż powoduje to spłycenie systemu korzeniowego traw, 

co skutkuje zmniejszeniem odporności na suszę. 

Nie należy podlewać trawnika w środku słonecznego dnia, lecz wcześnie rano lub wieczorem, kiedy parowanie jest najmniejsze. Przestrzeganie tych zaleceń przyczyni się do zdrowego wyglądu trawnika.

Nawożenie

Jest to zabieg konieczny, uzupełniający składniki pokarmowe dla traw, które stale je pobierają. Poprzez koszenie trawnika i usuwanie ściętych traw, co jest konieczne, powstaje deficyt składników w glebie. 

Do podstawowych składników, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju traw, należą:

• Azot – powoduje szybszy wzrost oraz intensywną ciemnozieloną barwę liści
• Fosfor – reguluje rozwój systemu korzeniowego
• Potas – zwiększa sztywność liści oraz odporność na choroby, suszę i chłód

Zaniechanie lub niedostateczne nawożenie prowadzi do osłabienia rozwoju 

i słabszego krzewienia się traw, a także utraty soczystości koloru.

Nawozy dedykowane trawnikom stosować należy 3 razy w ciągu sezonu, 

gdzie pierwsze przeprowadzić należy na początku maja, drugie na początku lipca, natomiast trzecie najpóźniej w połowie września, czyli co około 2 miesiące, w dawkach zalecanych przez producenta nawozu. Ważne jest też nie przekraczanie wskazanych dawek, gdyż prowadzi to 

do suszy fizjologicznej roślin. 

Dodatkowo warto wykonać nawożenie jesienne specjalnym nawozem fosforowo-potasowym, który nie zawiera w składzie azotu, a wzmacnia trawnik przed zimą, a także przyczynia się do szybszej regeneracji, wzrostu i zagęszczenia murawy wiosną następnego roku.

Obok powyższych pierwiastków ważny jest też wapń, który dostarczyć należy w postaci nawozów wapniowych, jak Dolomit. Brak wapnia powoduje pogorszenie struktury, 

a co najważniejsze fosfor i potas bez tego pierwiastka nie są pobierane przez trawy. 

Wapń nadaje strukturę gruzełkowatą glebie, co przyczynia się do postania prawidłowych warunków wodno-powietrznych dla roślin. Zabieg wapnowania wykonuje się zazwyczaj 

co 3-4 lata jesienią, szczególnie wtedy, kiedy pH gleby spada poniżej 5,5. 

Warto zaznaczyć, że regularne wykonywanie nawożenia jesiennego specjalnym nawozem zapewnia stały i prawidłowy poziom wapnia, gdyż nawozy jesienne do trawników zawierają 

w składzie odpowiednią dawkę tego pierwiastka.

Nawozy wolno działające należy stosować zgodnie z zaleceniami ich producenta zazwyczaj stosuje się je raz na początku sezonu. Niemniej jednak ich stosowanie ma swoje wady, gdyż nieregularne rozsypanie spowodować może niedostateczny rozwój traw w miejscach nie nawożonych i tym samym nieregularny wygląd powierzchni trawnika. Trzykrotne nawożenie typowym nawozem niweluje ten efekt, gdyż mało prawdopodobne jest, aby nawóz nie znalazł się w danym miejscu po kilku zabiegach. Warto też skorzystać ze specjalnego rozrzutnika.

W czasie nawożenia trawa powinna być sucha, lecz gleba wilgotna. Warto wykonać ten zabieg wieczorem, w pogodny dzień, po porannym podlaniu trawnika. Następnego dnia rano należy obficie zrosić powierzchnię, jeżeli nie spadnie deszcz.

Wertykulacja

Wertykulacja to zabieg pielęgnacyjny trawnika polegający na cięciu darni za pomocą wertykulatora. Jest to ważny zabieg przyczyniający się do intensyfikacji wzrostu traw poprzez polepszenie dostępu do wody i powietrza ich korzeniom. Jednocześnie ograniczony jest wzrost chwastów. Trwa staje się gęsta i sprężysta.

Podczas tego zabiegu usuwany jest również tzw. filc, który powstaje w wyniku odkładania się obumarłych pędów traw i resztek po ich koszeniu. Podobny efekt daje regularne grabienie po koszeniu. Dostępne są też specjalne wertykulatory elektryczne i spalinowe, z wymiennymi akcesoriami, które tworzą jednocześnie aerator.

Wertykulację należy przeprowadzać tylko kiedy trawa się sucha, zaraz po skoszeniu. Należy usunąć z powierzchni wydrapany filc. Na tym etapie można dokonać dosiew w miejscach, gdzie trawa jest zbyt rzadka lub zanikła. Zabieg ten wykonywać należy wiosną, kiedy trawa jest zdolna do regeneracji i silnego wzrostu. 

Wertykulację warto przeprowadzić tydzień po uprzednim wałowaniu.

Aeracja, czyli poprawa warunków tlenowych gleby

Nadmierna eksploatacja trawnika poprzez deptanie, czy jazdę samochodem, powodują zbijanie gleby, a w konsekwencji niedotlenienie korzeni traw, a także utrudnienie wsiąkania wody do gleby i w rezultacie jej niedobór. W takiej sytuacji skuteczna metodą jest aeracja, która polega na nakłuwaniu darni i robieniu w niej małych otworów o głębokości kilku centymetrów. Aeracja jest ważna w szczególności na trawnikach użytkowych, jakie spotykamy w ogrodach przydomowych, zwłaszcza intensywnie eksploatowanych. Zabieg ten poprawia stosunki powietrzno-wodne w glebie, co sprzyja rozwojowi traw poprzez przerwanie zbitej nieprzepuszczalnej warstwy gleby, która znajduje się na głębokości 5-8 cm.

Przeprowadzany być może za pomocą aeratora lub poprzez gęste nakłuwanie powierzchni trawnika widłami amerykańskimi na głębokość ok. 15 cm w odstępach co 10 cm. Możliwe jest też zastosowanie nakładek na buty z kolcami, dzięki którym aeracja przeprowadzania jest podczas chodzenia. Dostępne są także urządzenia elektryczne i spalinowe oraz specjalistyczne „widły” 

z rurkami zamiast kolców, dzięki którym można wykonać szersze otwory, które należy zasypać piaskiem średnioziarnistym –  zastosowanie tej metody, tj.  wgłębnego napowietrzania daje znacznie lepszy i długotrwały efekt.

Aerację wgłębną wykonać należy każdego roku na początku września, w tym samym czasie co piaskowanie, natomiast nakłuwanie powierzchniowe, płytkie można wykonać wiosną.

Grabienie

Zabieg ten może być i powinien być wykonywany przez cały rok, po niemal każdym koszeniu. Grabienie konieczne jest, jeżeli kosiarka nie jest wyposażona w pojemnik. Nie należy pozostawiać ściętej trawy na powierzchni trawnika, gdyż powoduje to jego trwałe uszkodzenie 

w wyniku mechanicznego działania ciężaru oraz niedobór wody i tlenu do powierzchni gleby. Dzięki grabieniu usuwany jest również filc, a jesienią także liście, które gnijąc mogą powodować choroby grzybowe.

Likwidowanie nierówności trawnika

Wszelkie prace mające na celu wyrównanie powierzchni trawnika powinny odbywać się wiosną lub wczesną jesienią, gdy gleba jest lekko wilgotna, a temperatura powietrza nie przekracza 15ºC. Można to wykonać poprzez nacięcie powierzchni wypukłości lub dużej wklęsłości, w kształcie litery H, rozchylając darń na boki i usuwając nadmiar ziemi lub dosypując niedobór, a następnie dociskając odchyloną wcześniej darń w pierwotnym położeniu. Po zabiegu tym należy silnie podlać powierzchnię.

Drobne niedoskonałości, a szczególnie zagłębienia można zniwelować poprzez tzw. piaskowanie, które przeprowadza się jesienią, a polega ono na posypaniu powierzchni mieszanką piasku  i torfu, a następnie przeciągnięciu powierzchni deską, trzymając i ciągnąc za linkę przywiązaną do jej końców. Zabieg ten wpływa przy okazji na rozluźnienie wierzchniej warstwy gleby i pobudza rośliny do rozkrzewiania się. Piasek wypełnia otwory w darni zwiększając przepuszczalność podłoża i wpływa tym samym pozytywnie na warunki powietrzne i wodne trawnika. Zabieg ten wykonywać należy bezpośrednio po wertykulacji lub aeracji, aby osiągnąć najlepsze rezultaty.

Wałowanie

Zabieg ten ma na celu dociśnięcie korzeni traw (poprawa warunków wodnych), ustabilizowanie całej powierzchni trawnika, a także wyrównanie niewielkich jego nierówności, które pojawiają się często po zimie w wyniku działania ujemnych temperatur oraz kretów. Kopczyki powinny być rozgrabione przed przystąpieniem do wałowania. 

Podczas tego zabiegu gleba powinna być tylko lekko wilgotna – nie może być mokra, natomiast trawa sucha. Masa wału powinna być dostosowana do plastyczności i zwięzłości gleby i nie powinna przekraczać 90 kg. Najlepiej stosować wał lekki o masie 50 kg. Nie jest dopuszczalne zatrzymanie i pozostawianie wału w jednym miejscu na trawniku. Wałowanie ułatwia również późniejsze koszenie trawnika. Powinno być wykonywane tylko wiosną.

Odkurzanie

Na rynku dostępne są odkurzacze ogrodowe, które ułatwiają w szczególności jesienne porządki, skutecznie pochłaniając i zbierając liście i resztki skoszonej trawy w worku, który później łatwo opróżnić np. do kompostownika. Urządzenia te często posiadają również funkcję dmuchawy, która przydatna jest przy usuwaniu opadłych liści spod nisko rosnących gałęzi i pędów krzewów.

Zwalczanie mchów

Pojawienie się mchów w trawniku jest oznaką zubożenia podłoża trawnika. Najczęściej pojawiają się one przy zbyt dużej wilgotności gleby i zbyt skąpym jej nawożeniu.

Inną przyczyną może być też nadmierna jej kwasowość, zacienienie lub zbyt niskie koszenie trawnika. Konieczne jest wyeliminowanie mchu tuż po jego pojawieniu się, gdyż zaniechanie czynności może doprowadzić do zniszczenia trawnika.

Wapnowanie mające na celu zwiększenie pH gleby zazwyczaj nie przynosi skutku. Skuteczną metodą jest opryskanie powierzchni specjalnymi preparatami lub zastosowanie nawozów niszczących mech. Mech usuwany jest też mechanicznie podczas zabiegu wertykulacji 

i grabienia.

Zwalczanie chwastów

Już samo właściwe wykonywanie podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych, jak regularne koszenie, prawidłowe podlewanie i nawożenie, przeciwdziała rozwojowi chwastów.

Chwasty jednoliścienne jak perz lub wiechlina roczna są trudne do odróżnienia w stosunku do gatunków szlachetnych trawnika, podobnie jak ich usunięcie. Można to zrobić niemal wyłącznie mechanicznie. Warto zwrócić uwagę na fakt, że perz nie lubi regularnego koszenia.

Prostsze natomiast jest określenie chwastów dwuliściennych, jak też ich usunięcie za pomocą specjalistycznych środków chemicznych, które nie działają na trawy.

Warto stosować selektywne środki, nie niszcząc tym samym pożądanych i planowanych roślin ozdobnych w trawie, które kwitną wczesną wiosną, jak przebiśnieg czy narcyz. 

Terminarz prac pielęgnacyjnych trawnika