Główne zbiorowiska roślinne Polski

BORY SOSNOWE

• w całej Polsce z wyjątkiem gór
• lasy sosnowe z domieszką brzozy
• warstwa krzewów: podrosty sosny i brzóz, a także jałowce
• runo ubogie: borówki i wrzosy; w miejscach suchszych: mchy i porosty; niekiedy obfite występowanie traw i paproci – orlicy 
• gleby ubogie i skrajnie ubogie – piaski luźne lub słabogliniaste
• wody gruntowe: głębokie i średniogłębokie
• dopływ energii słonecznej do dna lasu duży i bardzo duży 
• wilgotność mała i bardzo mała 

• produkcja tlenu niska lub średnia, całoroczna, wzrasta w sezonie wegetacyjnym
• zawartość ozonu znaczna, zwłaszcza w godzinach porannych, spada do zera w godzinach maksymalnego nasłonecznienia
• jonizacja powietrza mała
• poziom fitoaerozoli bardzo wysoki, zwłaszcza wiosną i wczesnym latem
• zawartość bakterii i zarodników grzybów w powietrzu bardzo niska

• oddziaływanie detoksykacyjno-mikrobiologiczne bardzo duże; środowisko wolne od czynników chorobotwórczych 
• bioklimat wybitnie unifunkcjonalny; typ zbiorowiska oddziałujący leczniczo na choroby układu oddechowego, bogaty w substancje lotne działające silnie dezynfekcyjnie oraz tonizująco na układ nerwowy, obniżające ciśnienie krwi; bioklimat spowalnia sprawność ruchową oraz refleks 
• przeciwwskazania dotyczą osób starczych z niskim ciśnieniem tętniczym, niedoczynnością tarczycy, podatnych na migreny i szumy pochodzenia naczyniowego; szczególnie niewskazane przebywanie w dni upalne i bezwietrzne  

• kolory: odcienie jasnobrązowego, szaro-niebiesko-zielonego, ciemnozielony
• zestawienia barwne, bodźce akustyczne i zapachowe o wybitnie uspokajającym oddziaływaniu; poczucie bezpieczeństwa zapewnione przez rozległość widokową
• ze względu na walory zdrowotne, w szczególności bory świeże mają istotne znaczenie dla lokalizacji sanatoriów i szpitali, w bliskim sąsiedztwie lub na polanach śródleśnych

BORY ŚWIERKOWE

• silnie zacienione lasy z dominacją świerka, zazwyczaj bez udziału buka i jodły, zaś w Polsce NE często z udziałem sosny i dębu 
• warstwa krzewów słabo rozwinięta; w górach tworzona przez jarząb (pot. jarzębina), wiciokrzew czarny, lokalne podrosty buka i jodły, natomiast na N Polski – kruszyna, wierzba iwa i podrosty: sosny, dębu szypułkowego, w miejscach wilgotniejszych – brzozy omszonej
• runo ubogie: mchy, a także w zależności od warunków – borówki, paprocie, trawy i inne rośliny zielne 

• w górach na kwaśnych glebach bielicowych, bielicowo-glejowych, czasem zatorfionych, na podłożu skalnym fliszowym lub granitowym; w NE Polsce na wilgotnych i mokrych glebach kwaśnych i bielicowo-glejowych 
• lasy ciemne, wilgotne i bardzo wilgotne

• wysoki poziom produkcji tlenu – trwa cały rok; dość znaczny stopień produkcji ozonu, głównie w godzinach porannych i popołudniowych 
• średni poziom jonizacji powietrza na podłożu granitowym, niski na: piaskowcowym, fliszowym i bazaltowym 
• znaczne wydzielanie fitoaerozoli – lotnych związków chemicznych, najwyższe w godzinach południowych 
• mała ilość bakterii w powietrzu, natomiast większa zarodników grzybów; bardzo duże oddziaływanie detoksykacyjno-mikrobiologiczne 

• wysoki stopień hamowania wiatru i fal akustycznych oraz oczyszczania powietrza z pyłów 
• bioklimat raczej niekorzystny ze względu na wilgotność, zacienienie, słabe przewietrzanie i (stąd) dużej ilości spor grzybowych oraz występowanie uciążliwych owadów – dotyczy głównie świerczyn borealnych 
• korzystne warunki fitosanitarne ze względu na duże stężenie fitoncydów w powietrzu produkowane przez świerki i mchy 
• świerczyny górskie podczas dobrej pogody wzmacniają odporność organizmu, stabilizując ciśnienie tętnicze i lekko pobudzając układ nerwowy 

• kolory: ciemnozielony w kompozycjach z czarnym i brązowym; zimą znaczna ilość bieli śniegu
• świetne tereny do spacerów, intensywnej rekreacji ruchowej i wyspecjalizowanej turystyki przyrodniczej – zalecane poruszanie po wyznaczonych szlakach i drogach

BORY MIESZANE

• dość widne lasy z domieszką innych drzew liściastych, występujące w całej Polsce; na terenach żyźniejszych i wilgotniejszych: NE – mieszane bory dębowo-świerkowe, S – na wyżynach i pogórzu bory jodłowo-dębowe, w górach bory jodłowo-świerkowo-bukowe; na glebach uboższych środkowej i E Polski – bory sosnowo-dębowe 
• warstwa krzewów niezbyt bogata – w skład mogą wchodzić: leszczyna, trzmielina, jarząb (pot. jarzębina), wierzba iwa, bez koralowy, jałowiec, a także podrosty drzew
•  runo o charakterze przejściowym pomiędzy grądami i borami – podobnie jak warstwa krzewów

• na glebach skrytobielicowych, płowych, słabo zbielicowanych glebach brunatnych zdegradowanych
• wody gruntowe zalegają na średnim poziomie, w górach płytko
• nasłonecznienie różne w zależności od składu gatunkowego drzew zwarcia koron – ogólnie średnie
• znaczne uwilgotnienie w borach świerkowo-dębowych, szczególnie w godzinach nocnych i porannych; małe w borach sosnowo-dębowych; zmienne w borach wyżynno-górskich, zależne od pogody
• przewietrzanie dobre w borach sosnowo-dębowych

• dość wysoki poziom produkcji tlenu, jak i ozonu – szczególnie w godzinach porannych
• wysoki poziom jonizacji powietrza – w sosnowo-dębowych przeważają jony ujemne, z dominacją świerka – dodatnie
• znaczne wydzielanie fitoaerozoli – lotnych związków chemicznych, wiele o charakterze fitoncydów
• niska liczebność bakterii; okresowo znaczna ilość pyłków drzew i traw, a także spor – głównie w borach świerkowych; dosyć duża zdolność detoksykacyjna
• znaczny stopień hamowania wiatru i fal akustycznych oraz oczyszczania powietrza z pyłów w borach świerkowo-dębowych i świerkowo-bukowych
• bioklimat uniwersalny pod względem bioterapeutycznym i psychoregulacyjnym – dla osób w różnym wieku i stanie zdrowia; małe zagrożenie alergenami pyłkowymi

• kolory: bory mieszane sosnowo-dębowe – odcienie zieleni i brązu; bory jodłowo-dębowe lub jodłowo-bukowe – odcienie jasnej zieleni i szarości z dość znacznym udziałem innych barw: żółty, biały, fioletowy, czerwony (liczne kwiaty i owoce); bory świerkowo-dębowe – kontrast ciemnozielonego i czarnego z jasnozielonym i białym (kwiaty)

• zbiorowisko uniwersalne bioterapeutycznie i rekreacyjnie, przydatne do wszelkich form wypoczynku, jak i dowolnego kształtowania – z zaleceniem troski o florę i faunę glebową optymalne warunki do lokalizacji tzw. drugich domów w samych lasach lub na obrzeżu; na styku boru mieszanego z borem świeżym – sanatoriów i domów wypoczynkowych

DĄBROWY I BUCZYNY

• wielogatunkowe, dość widne lasy z przewagą dębów i buka, z mniejszym lub większym udziałem drzew iglastych: w górach – świerku, na niższych obszarach – sosny; występujące na Pomorzu Zachodnim, w Sudetach i zachodnich Karpatach, lokalnie na zachód od Wisły: na niżu i wyżynach 
• warstwa krzewów niezbyt zwarta, składa się z podrostów drzew, a także: jarzębu (pot. jarzębina), leszczyny, kruszyny, niekiedy jałowca i wiciokrzewu 
• runo dość obfite, tworzą je gatunki kwasolubne: paproć orlica, borówki, siódmaczek leśny i inne 

• na glebach: od piaszczystych silnie zbielicowanych, poprzez zdegradowane gleby brunatne, do kwaśnych gleb naskalnych; na ubogich i wilgotnych glebach piaszczystych – las dębowo-brzozowy, na glebach suchszych w typie siedliskowym boru mieszanego – las bukowo-dębowy lub bukowy z udziałem sosny, a w górach – jodły, świerku i klonu jaworu (pot. jaworu)
• lasy o niskim stopniu nasłonecznienia, zależnym od zwarcia koron drzew, a także dosyć niskim poziomie uwilgocenia, większym w nocy i nad ranem; dobre przewietrzanie  

• dość wysoki poziom produkcji tlenu i ozonu – wyższy wiosną niż latem
• dość znaczna jonizacja powietrza – duża w górach  
• niska liczebność bakterii, nieco wyższa w luźniejszych drzewostanach, też większa w buczynach niż dąbrowach  
• duże i bardzo duże właściwości filtracyjno-detoksykacyjne, uzależnione od stopnia zwartości – filtracyjne dotyczą głównie absorpcji pyłów i metali ciężkich, detoksykacyjne ze względu na duże stężenie substancji bakteriobójczych i grzybobójczych w powietrzu, zwłaszcza wiosną i latem 

• bioklimat ogólnie korzystny, bez jakichkolwiek przeciwwskazań natury zdrowotnej; działa lekko pobudzająco, stymuluje naturalne mechanizmy odpornościowe organizmu i działa odkażająco; zbiorowiska przydatne do wypoczynku dla wszystkich ludzi bez względu na wiek i stan zdrowia – przeciwwskazaniem jest znaczne niekiedy występowanie alergenów pyłkowych i w wilgotnych miejscach – uciążliwych owadów  

• kolory: cała gama zielonego, szary, brązowy oraz żółty i biały (kwiaty); jedne z najpiękniejszych lasów strefy umiarkowanej

• tereny do spacerów, intensywnej rekreacji ruchowej, biwakowania – z zaleceniem troski o układy glebowo-roślinne, stąd niewskazane wprowadzenie form rekreacji masowej

ŻYZNE BUCZYNY NIŻOWE I GÓRSKIE

• dość zwarte lasy bukowe z niewielkim udziałem jodły, klonu jawor i dębów: szypułkowego i bezszypułkowego; występują na niżu NW, a także reglu dolnym Karpat i Sudetów, Wyżynie Małopolskiej i Górach Świętokrzyskich
• zwarcie krzewów bardzo małe 
• runo niskie, niekiedy przeważają w nim geofity wiosenne stąd latem dno lasu praktycznie pozbawione roślinności 

• na glebach brunatnych wytworzonych z glin, piasków gliniastych i zwietrzałych skał krzemionkowych oraz węglanowych 
• poziom zalegania wód gruntowym średni: 80-150cm; mineralizacja wód wysoka i bardzo wysoka 
• nasłonecznienie wiosną bardzo duże, natomiast latem znikome; uwilgocenie niezbyt duże 
• duże i bardzo duże przewietrzanie w wyniku prawie całkowitego braku warstwy krzewów i runa

• wysoki poziom produkcji tlenu 
• niski poziom ozonu i jonizacji powietrza 
• znaczne występowanie olejków eterycznych tam, gdzie występuje czosnek niedźwiedzi
• liczebność bakterii mała, czasowo znaczna spor grzybów 
• lasy najsilniej przechwytujące pyły ze wszystkich zbiorowisk leśnych w Polsce; dość znaczna absorpcja metali ciężkich unieczynnianych biologicznie podczas procesów zachodzących w ściółce leśnej 
• silne oddziaływanie bakteriobójcze, słabe grzybobójcze

• bioklimat działa pobudzająco, wzmagając naturalną odporność organizmu; korzystny dla wszystkich ludzi, z wyjątkiem osób z przewlekłymi schorzeniami dróg oddechowych i szczególnie wysokim nadciśnieniem; znikome działanie alergenne przez krótki okres wiosną – pyłki roślin

• kolory: żywe i różne odcienie zielonego, szary, jasnobrązowy

• jedne z najpiękniejszych lasów w Polsce; jesienne przebarwienia działają odprężająco, duża widoczność zapewnia poczucie bezpieczeństwa

DĄBROWA ŚWIETLISTA

• dość widne lasy dębowe z udziałem sosny, lipy, klonów – zwłaszcza polnego, sporadycznie grabu; bardzo rzadko już występujące, w całej Polsce z wyjątkiem gór 
• warstwa krzewów tworzona przez gatunki ciepłolubne: dereń, głogi, róże, nielicznie – leszczyna  
• runo najbogatsze ze wszystkich zespołów leśnych w Polsce - głównie gatunki ciepłolubne
• na glebach zasobnych w węglan wapnia, brunatnych i płowych, lessach, rędzinach wapiennych i gipsowych 
• tereny różnorodnie ukształtowane – od płaskich, poprzez faliste, po strome zbocza o wystawie S i W 
• wody gruntowe na poziomie <1m zasobne w węglan wapnia; przepływ wód gruntowych dość żywy 
• dość duży dopływ promieniowania do dna lasu, większy wiosną niż latem 
• małe, ewentualnie średnie uwilgocenie, największe w południe i wieczorem ze względu na dodatkowe podsiąkanie wód gruntowych 

• znaczny poziom jonizacji powietrza – przeważają jony ujemne, oprócz terenów zboczowych (tu dodatnie) 
• bardzo wysoki stopień wydzielania fitoaerozoli przez rośliny i glebę; przeważają różnego rodzaju olejki eteryczne, a wiele substancji ma charakter silnych fitoncydów 
• mimo znacznego udziału pyłków roślinnych, spor grzybów, jak i drobnych fragmentów roślin w powietrzu, liczebność bakterii i grzybów chorobotwórczych jest szczególnie mała – zwiększa się wielokrotnie w pobliżu zabudowy i pól uprawnych 
• bardzo duże właściwości detoksykacyjne, znaczne możliwości absorpcji i detoksykacji metali ciężkich 

• bioklimat uniwersalny dla wszystkich ludzi, z wyjątkiem osób silnie uczulonych na pyłki roślinne; działanie antyseptyczne i pobudzające, bez obciążania układu krwionośnego; stymuluje układ odpornościowy – wzmaga odporność 
• najwartościowsze pod względem zdrowotnym typy lasów w Polsce 

• jedne z najpiękniejszych zbiorowisk leśnych w Polsce  
• kolory: żywy jasnozielony i wielobarwne kwiaty przez cały sezon wegetacyjny, jesienią czerwonawe owoce; wyraźne zaznaczone zmienne czasowo aspekty barwne 

• zalecany wypoczynek ruchowy po wyznaczonych ścieżkach i drogach (ochrona runa) i wypoczynek pasywny na obrzeżach po stronie odwietrznej; na terenach zdewastowanych możliwe stworzenie wielofunkcyjnych muraw o dużym znaczeniu zdrowotnym i estetycznym

GRĄDY

• wielogatunkowe lasy liściaste o ogólnopolskim zasięgu z przewagą dębu szypułkowego i grabu; w domieszce występują lipy i klony, regionalnie: buk, świerk, brzoza, rzadko jodła;
• zbiorowisko wielopostaciowe zależnie od wilgotności i żyzności podłoża; charakterystyczna piętrowość drzewostanu – najwyższa warstwa tworzona przez dęby, najniższa przez graby 
• warstwa krzewów tworzona przez: leszczynę, trzmielinę, wiciokrzew, podrosty dębu i grabu 
• runo może całkowicie wypełniać dno lasu lub występować szczątkowo, w zależności od zwarcia koron drzew i warstwy krzewów; wielogatunkowe 

• na glebach brunatnych, rzadziej skrytobielicowych, wytworzonych z glin spiaszczonych i piasków gliniastych – na S Polski z lessów oraz rędzinach wapiennych, w górach – na żyznych i wilgotnych glebach fliszowych 
• wyróżniono trzy typy: wysokie – na glebach suchych i względnie suchych, typowe – siedliska świeże, niskie – na glebach wilgotnych; każdy typ dzieli się jeszcze na ubogie, średnio żyzne i żyzne; dodatkowy czynnik to położenie na stoku i ekspozycja 
• uwilgocenie zazwyczaj dość znaczne 
• przewietrzanie małe, czasem wręcz znikome 

• produkcja tlenu bardzo wysoka w grądach żyznych – głównie latem, w pozostałych zaś niska; niedosyt tlenu na przełomie nocy i dnia głównie w grądach niskich 
• produkcja ozonu dość znaczna – najwyższy stopień w godzinach popołudniowych 
• jonizacja dość duża; przeważają jony lekkie i średnie dodatnie, których liczba silnie wzrasta w strefie narażonej na zanieczyszczenia chemiczne 
• skład chemiczny substancji wydzielanych do powietrza (fitoaerozoli) ogromnie zróżnicowany – wiele z nich ma charakter fitoncydów 
• liczebność bakterii w powietrzu niska, natomiast znaczna (zwłaszcza latem) pyłków, spor i cząstek roślinnych, jesienią również mikroskopijnych wielkości roztocze 
• wysoki stopień hamowania wiatru i fal akustycznych, zależne jednak od zwarcia warstwy krzewów; znaczna absorpcja metali ciężkich i pochłanianie pyłów 
• znaczne oddziaływanie detoksykacyjno-mikrobiologiczne – na bakterie chorobotwórcze najsilniej oddziaływują fitoncydy emitowane przez krzewy i glebę 

• bioklimat o przeciwstawnych właściwościach aniżeli bioklimat borów – działa pobudzająco, wzmaga odporność organizmu, poprawia krążenie (zwłaszcza mózgowe) i podwyższa ciśnienie poprzez zwężenie naczyń obwodowych 
• przeciwwskazane jest (głównie latem) dłuższe przebywanie przez osoby z wyraźnym nadciśnieniem i nadczynnością tarczycy oraz w stanie ostrego pobudzenia emocjonalnego; latem nasila się występowanie kleszczy, komarów i gzów; zagrożenia alergiczne znaczne w grądach trawiastych, małe w pozostałych typach, po przekwitnięciu traw oraz wczesną wiosną 

• kolory: wiosną – biały, żółty i fioletowo-niebieski, latem – jasnozielony i ciemnobrunatny lub jasnozielony i szaro-brunatny; działanie odprężające i pobudzające 

• użytkowanie powinno być ograniczone i ukierunkowane ze względów zdrowotnych – jedynie tereny grądów wysokich mogą służyć do biwakowania, uprawiania sportów itp.  
• w pobliżu grądów niewskazane lokalizowanie szpitali, sanatoriów i „drugich domów” ze względu na intensywne i jednostronne oddziaływanie na organizm ludzki

ŁĘGI WIĄZOWO-JESIONOWE

• zwarte i cieniste lasy z dominacją wiązów i jesionów, z udziałem olchy czarnej, dębu szypułkowego, jabłoni dzikiej i topoli białej 
• trzy postacie: suchszy – zbliżony do grądu niskiego, typowy – z dominacją wiązów i jesionów oraz wilgotniejszy – z przewagą jesionu i olszy czarnej
• warstwa krzewów: czeremcha, dereń świdwa, niekiedy czarny bez i leszczyna 
• runo bardzo bogate

• na glebach żyznych, eutroficznych, obojętnych lub lekko zasadowych głównie na czarnych ziemiach i murszach
• wysoki poziom wody gruntowej – intensywny przepływ 
• dopływ światła zazwyczaj mały, zwłaszcza latem 
• uwilgocenie bardzo duże zwłaszcza w nasadzeniach jesionu, zaś w nasadzeniach topoli wilgotność względna znacznie niższa; często występują mgły 
• przewietrzanie bardzo słabe w układach naturalnych, natomiast w nasadzeniach jesionu i topoli - znaczne

• produkcja tlenu bardzo wysoka, głównie latem, wiosną niższa, podobnie jak w nasadzeniach topoli; niedosyt tlenu nocą
• produkcja ozonu wysoka w nasadzeniach jesionu i naturalnych układach 
• jonizacja powietrza dość znaczna – przeważają jony dodatnie 
• wiele substancji wydzielanych do powietrza (fitoaerozoli) ma charakter fitoncydów 
• ogólna gęstość aeroplanktonu jest znaczna – wiosną przeważają pyłki roślin, a latem zarodniki grzybów; w nasadzeniach topoli duża ilość pyłków, natomiast mniejsza spor; nieznaczna liczebność bakterii 
• substancje lotne, wydzielane zwłaszcza przez jesiony, mają charakter bakteriobójczy, nie są jednak szkodliwe dla chorobotwórczych zarodków grzybów

• łęgi naturalne przechwytują prawie 100% pyłów, najwięcej ze wszystkich zbiorowisk leśnych w Polsce; duża absorpcja metali ciężkich
• znaczne tłumienie prędkości wiatru i hałasu oraz oddziaływanie detoksykacyjno-mikrobiologiczne 

• bioklimat naturalnych lasów łęgowych o bardzo silnym oddziaływaniu immunostymulacyjnym – (wyłącznie) latem niewskazane przebywanie osobom z nadciśnieniem, chorym na dolegliwości układu krążeniowego i oddechowego, jak i alergikom; układy z nasadzeniem topoli – obojętne, lecz wykazano dużą ilość pyłków roślinnych 

• kolory: wiosną – fioletowo-niebieski, żółty, biały, latem – odcienie ciemnozielonego, szaro-brunatny, czarny oraz biały i żółty; w nasadzeniach topoli – jasnozielony, szarozielony z dodatkiem białego i żółtego; podnoszą estetyczną wartość i zróżnicowanie krajobrazu 

• elementy negatywne: zbyt gęste podszycie – uczucie niepokoju, znaczne zagęszczenie pokrzyw oraz obecność komarów i gzów

ŁĘGI TOPOLOWO-WIERZBOWE

• lasy topolowo-wierzbowe, w górach zbudowane z olszy szarej, a także zwarte zarośla wierzbowe; drzewostan tworzony głównie przez wierzbę białą i kruchą z domieszką topoli czarnej i białej; drzewostan olszyny karpackiej: przeważa olcha szara, a dodatkowo – wierzba krucha, świerk, jesion i klon jawor 
• w podszyciu przeważa wierzba, dereń świdwa, w górach – września 

• na piaszczystych lub żwirowych aluwiach większych i średnich rzek, w zasięgu corocznych i wysokich stanów wody; warstwa korzeniowa stale obmywana przez wody rzeczne
• nasłonecznienie zazwyczaj dość duże, w zaroślach wierzbowych pełny dopływ światła; na ogół są to zbiorowiska dość suche – przy standardowej pogodzie wilgotność względna nie przekracza 80%; częste występowanie porannych mgieł
• przewietrzanie dość znaczne; hamowanie wiatru i tłumienie hałasu dość znaczne w łęgach topolowo-wierzbowych – silne zwarcie układu na brzegach, luźniejsze wnętrze 

• produkcja tlenu duża w łęgu topolowo-wierzbowym, nieco niższa w olszynach karpackich, najniższa w wikliniarskich; niski stopień jonizacji powietrza; jony ujemne 
• niska ilość bakterii i zarodników grzybów ; wiosną – znaczna ilość pyłków wierzb, topoli, olch, latem – pyłki roślin zielnych i nasiona lotne 

• bioklimat korzystny w dni słoneczne, właściwości uniwersalne; pozytywne właściwości bioterapeutyczne, polegające na stymulowaniu naturalnej odporności organizmu, ze względu na wydzielane przez rośliny substancje lotne, bliskość wód otwartych (korytarzy przewietrzających), intensywną wymianę powietrza i zazwyczaj suche podłoże; zagrożenie alergenne podczas kwitnienia traw pobliskich łąk 
• kolor: jasny szaro-zielony i szaroniebieski, z dodatkiem białego i żółtego (kwiaty); wikliny – bladożółty i czerwony, dodatkowo jasnozielony  
• pozytywny czynnik krajobrazotwórczy; niewskazane wprowadzanie zabudowy ze względu na niekorzystne warunki techniczne i klimatyczne  

OLSY I ŁĘGI OLSZOWE

• jednogatunkowe lasy zbudowane przez olszę czarną; nieliczne występowanie jesionu, na północy: brzozy omszonej i świerku; zasięg ogólnopolski z wyjątkiem wyższych partii gór
• warstwa krzewów zazwyczaj bogata – kruszyna, porzeczki: czerwona i czarna, czeremcha i wierzba 
• runo w łęgu olszowym bogate – zioła i trawy; ubogie w olsie typowym – zioła, turzyce i trawy bagienne 

• łęg olszowy na glebach murszowo-błotnych, głębokich torfach, czarnych ziemiach i madach organicznych; ols – na torfach i zabagnionych madach 
• poziom wody w łęgach wysoki, bardzo wysoki w olsach; wody gruntowe stagnujące 
• łęgi olszowe zajmują miejsca suchsze, o mniej więcej wyrównanej powierzchni gruntu; olsy typowe występują w miejscach wilgotnych, z charakterystyczną kępkowo-dolinkową strukturą podłoża, gdzie dolinki są zazwyczaj zalane wodą a kępki wystają ponad jej lustro; na obrzeżach olsów typowych zazwyczaj występują łozowiska 

• bardzo niski stopień nasłonecznienia dna lasu 
• bardzo wysoki stopień uwilgocenia; przewietrzanie i wymiana powietrza bardzo małe 

• produkcja tlenu bardzo duża w olsach typowych, przy czym niedosyt tlenu przy podłożu, natomiast w łęgach olszowych mniejsza, a niedosyt tlenu rzadszy 
• jonizacja dość znaczna, większa w łęgach olszowych, aniżeli olsach typowych; przewaga jonów dodatnich 
• intensywne wydzielanie substancji lotnych przez rośliny i podłoże – niektóre z nich mają charakter fitoncydów 
• wczesną wiosną znaczna liczebność pyłków wierzb i olch, latem spor grzybów i fragmentów roślin; dość znaczna liczebność chorobotwórczych zarodników grzybów, zwłaszcza w środkowych partiach lasu 
• drzewostany olszowe na siedliskach bagiennych charakteryzują się ogromną zdolnością filtracyjno-detoksykacyjną – zatrzymują większość pyłów i substancji gazowych 
• 3-krotnie mniej bakterii w powietrzu niż w grądach i innego typu łęgach; znaczna absorpcja metali ciężkich, lecz tylko połowa jest neutralizowana, pozostała część przekazywana do podłoża, a tym samym wód gruntowych 
• szczególnie duże hamowanie wiatru i tłumienie hałasu w olsach, mniejsze w łęgach olszowych 

• bioklimat niekorzystny, silnie obciążający akcję serca; warunki niesprzyjające dłuższemu przebywaniu 

• kolory olsów: jasnozielony, ciemny koloryt – zielono-czarny, ciemnobrązowy; specyficzne walory estetyczne, atmosfera pierwotności, tajemniczości, o znacznej sile przyciągania; łęgi olszowe dość monotonne
• największy wpływ na zbiorowiska ma człowiek – prowadzona gospodarka wodna (melioracja) i związana z tym zmiana stosunków wodnych, a także wypas prowadzący do całkowitej degradacji runa